Açıklama : ELYAZMASI - HAMPARSUM NOTASI
Elyazması Hamparsum notası.
İstanbul: c. 1880.
40, 1160 s. 16x11 cm. Bazı sayfalar Osmanlıca yazılı. Bazı sayfalar Hamparsum notalı. Çoğu sayfa boş bırakılmış.
Döneminin sırtı deri cildinde.
İyi durumda. Türk ve Doğu mûsikisinde Kindî'den bu yana değişik bestekâr ve müzikologlar nota sistemleri geliştirdiler. Ancak diğer bestekârlarca benimsenmeyince bunlar kalıcı olmadı. Türk mûsikisinde notanın gerçekten yaygın ve etkili şekilde kullanılışı ilk kez Hamparsum notası ile oldu.
Hamparsum nota sistemini 19. yüzyıl başında, III. Sultan Selim'in isteği ve desteği ile Ermeni asıllı büyük müzisyen Hamparsum Limonciyan geliştirdi. Gerek Türk mûsikisinde gerek Gregoryan kilisesi dini musikisinde kullanılan Hamparsum notası, iki yüzyıl boyunca binlerce eserin kaybolmasını önleyerek mûsiki dünyasına paha biçilmez bir hizmet verdi.
Hamparsum notasının kullandığı işaretler, 9. yüzyıl Ermeni kilisesinde ilahî metinlerinin melodik seyrini belirtmek için dizelerin altına yazılan "Khaz" notasyonundan alınmıştır. Ancak o dönemdeki müzik ve nota anlayışı bugünkünden tümüyle farklıydı, bu işaretler belli perdeleri - sesleri temsil etmiyordu. Bu nedenle Limonciyan bu işaretleri tamamen yeni bir anlayışla yorumlayarak yeni ve modern bir nota sistemi geliştirdi.
Hamparsum notası, genellikle çizgisiz, düz kâğıda, çoğunlukla sanılanın aksine, ilk oluşumundan bu yana soldan sağa doğru yazılır. Günümüze kadar gelen Hamparsum nota sistemi, yaklaşık olarak ney'in ses hacmini, yani 3 oktavı kapsar. Her oktav, Türk mûsikisinin 7 ana perdesi (Rast, Dügâh, Segâh, Çargâh, Neva, Hüseynî, Eviç) ve makamlara göre değişik arızaları temsil eden 7 arızalı perde için toplam 14 işaretten oluşur.
Usûller ve onların alt unsurları olan ölçüler, :: ve : işaretleri ile birbirinden ayrılır. Usûlün en alt birimlerini belirtmek için de, notalar kelimeler gibi gruplaştırılarak yazılır.
Notaların değerleri, üzerlerine konan · ' " ° °° gibi işaretlerle belirtilir. Ancak aynı usûl birimi içinde birbirini izleyen notalarda değer değişmiyorsa, bu işaret bunlardan yalnızca birincisi üzerine konur.
Aralar / Es'ler için (aşağıda, notalarla aynı sırada yazılmak üzere) değerlerin işaretlerinin aynı kullanılır. Bundan başka nota yazımının kapsamında geri dönüş / tekrarlar için senyo işareti ve dolaplar için parantezler vardır... (http://www.hamparsum.net/nedir/Nedir.html).
Müzik El yazmaları Ermeni kültürü Osmanlı kültürü Klasik Türk müziği
Copyright 2007-2009 Nadirkitap Bilişim ve Reklamcılık Ltd. Şti.. Tüm Hakları Saklıdır. Bu siteye üye olanlar Kullanıcı sözleşmesini okumuş ve kabul etmiş sayılırlar.
(Temiz)
(Orta)
